29 juli 2021

Geen extra afvalinzameling meer na valwind

In de weken na de valwind op vrijdag 18 juni konden inwoners in het getroffen gebied in Leersum, Valkenheide en Maarsbergen-zuid hun groenafval in de openbare bermen aanbieden. De gemeente haalde het groenafval op. Ook restafval en grofvuil werd extra opgehaald in de eerste weken na de valwind.

De afgelopen weken is hard gewerkt om al het afval op de openbare wegen op te ruimen en er voor te zorgen dat de straten er weer opgeruimd bij liggen. Alleen de boomstobben moeten op diverse plaatsen nog verwijderd worden. Dit is uitgesteld om schade aan leidingen en kabels te voorkomen.

Donderdag 22 juli was de laatste gemeentelijke inzameling van grofvuil. De extra inzamelronden voor grof groenafval stopten al eerder. Dit houdt in dat groenafval dat nu nog in de bermen wordt gelegd niet meer wordt opgehaald. Om het gebied schoon te houden, vragen we inwoners geen (groen)afval meer langs de openbare wegen te leggen. Inwoners kunnen groenafval nu weer op de gebruikelijke manier aanbieden. Klein groenafval kan in de GFT-kliko en grof tuinafval kan naar de milieustraat in Doorn (op afspraak). Een andere optie is om voor grof groenafval een container te huren.

23 juli

Gemeente stelt verwijderen boomstronken in Leersum uit

Op 18 juni werden Leersum, Valkenheide en een deel van Maarsbergen getroffen door een valwind die veel schade heeft aangericht. In de weken direct na de valwind hebben wij ons eerst gericht op de gevolgen van de valwind in het gebied. Dat betekende onder andere gevaarlijke situaties oplossen, gedupeerden op weg helpen en de openbare ruimte opruimen. Inmiddels is besloten om voorlopig te stoppen met het verwijderen van de boomstronken of stobben die er nog stonden om verdere schade aan kabels en leidingen te voorkomen.

Wij hadden gekozen voor het eruit trekken van de stobben binnen de bebouwde kom zodat ook de ondergrondse wortels meteen verwijderd worden en er weer ruimte ontstaat voor nieuwe aanplant. Door de grootte van de stronken en de grote hoeveelheid kabels en leidingen in de buurt van boomwortels bleek het risico op extra beschadiging van kabels en leidingen bij het verwijderen te groot. We hebben deze werkzaamheden voorlopig stilgelegd om te voorkomen dat inwoners te maken krijgen met gevaarlijke situaties of storingen door beschadigde leidingen.

Vanwege mogelijk onzichtbare ondergrondse schade aan gasleidingen als gevolg van de valwind, voert Stedin vanaf maandag 26 juli een preventief onderzoek naar gaslekken uit. Dit onderzoek wordt standaard elke vijf jaar uitgevoerd, maar is nu vervroegd vanwege de valwind. Daarnaast gaan wij de komende periode samen met de nutsbedrijven onderzoeken of en hoe het haalbaar is om de kabels en leidingen in te passen in het totale herstelplan voor Leersum. Het totale herstelplan wordt ontwikkeld in samenspraak met alle belanghebbenden en belangstellenden. En daarin is er ook aandacht voor duurzame ontwikkeling, slimme klimaatoplossingen, biodiversiteit en ecologie, en ruimte voor inbreng van ideeën. Ons uiteindelijke doel is om samen met inwoners en andere partners van Leersum, Valkenheide en Maarsbergen weer de prachtige groene plek op de Utrechtse Heuvelrug te maken.

09 juli

Provincie en gemeente vragen kabinet om hulp na valwind

De provincie Utrecht en gemeente Utrechtse Heuvelrug vragen het kabinet om hulp bij het herstel van de schade na een explosieve valwind in de dorpen Leersum, Valkenheide en een deel van Maarsbergen. In een brief aan minister-president Rutte stellen zij namens de betrokken organisaties voor om samen te werken aan de herinrichting van het gebied.

'Veel mensen in Leersum, Valkenheide en Maarsbergen maakten zich op voor het weekend. Toen er opeens, bijna uit het niets, een ongekend noodweer losbarstte. In ongeveer 30 seconden was het voorbij. Mensen gingen verbouwereerd de straat op en zagen de enorme ravage. Als luciferhoutjes waren duizenden bomen omgevallen, afgebroken, uit de grond gerukt.'

Zo begint de brief waarmee de situatie tijdens en de schade na de valwind treffend wordt omschreven. Woningen zijn onbewoonbaar geraakt, en de openbare ruimte werd onherkenbaar beschadigd. En bovenal zijn de inwoners in het gebied geschrokken, maar opgelucht dat er niet meer slachtoffers zijn gevallen.

Herstel en herinrichting

De omvang en intensiteit van het herstel is te groot voor de gemeente, terreinbeheerders, en landeigenaren alleen. Dat is een zwaarwegend argument voor de vraag om steun aan het Rijk. Tegelijkertijd zien provincie en gemeente, samen met het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap en getroffen particuliere landgoedeigenaren, ook kansen. De partijen willen inzetten op strategisch bosbeheer, verhogen van de biodiversiteit, beperking van wateroverlast, en versterking van het cultuurlandschap. Daar is alleen wel meer voor nodig dan een bundeling van lokale en regionale inzet; de provincie en gemeente denken dat meerdere ministeries een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan het herstel en de herinrichting.

Uitnodiging aan het kabinet tot samenwerking

Om het getroffen gebied weer te herstellen vragen gemeente en provincie om de steun van het kabinet. Burgemeester Frits Naafs: “Wij willen het kabinet graag uitnodigen om samen met ons aan het herstel van de schade te werken, en om zelf te komen kijken wat de impact van de valwind op de omgeving en de gemeenschap in onze dorpen is. Wij gaan dan met elkaar in gesprek om te ontdekken hoe we gezamenlijk een toekomstbestendig perspectief voor dit prachtige groene gebied kunnen creëren.”

07 juli

Samen werken aan herstel in Leersum, Valkenheide en Maarsbergen

Plan van aanpak afwikkeling en herstel van de schade valwind

Vrijdag 18 juni 2021 zijn Leersum, een deel van Maarsbergen en Valkenheide getroffen door een kort, maar zeer heftig noodweer. Een verwoestende valwind richtte in korte tijd een enorme ravage aan. Veel inwoners zijn erg geschrokken en de materiële schade aan huizen en natuur is groot. Na het opruimen van wegen en tuinen vraagt het herstel van (ernstig) beschadigde woningen, de schade-afhandeling en het herstel van het bomenbestand nog veel aandacht. Om dit op een gestructureerde en gecoördineerde manier te doen heeft het college van burgemeester en wethouders een Plan van Aanpak voor de afwikkeling en het herstel van de schade vastgesteld.

Wat is er nodig?

De eerste dagen/weken na de valwind stonden in teken van het opruimen van de omgeving, waarbij het opheffen van gevaarlijke situaties en het toegankelijk maken van straten en percelen prioriteit had. Nu dit grotendeels is afgerond, kan de crisisfase worden afgesloten. De focus in de vervolgfase ligt op Herstel & Wederopbouw, Financiën & Schademanagement, Gezondheidszorg & Sociaal Welzijn, waarbij communicatie & samenwerking met inwoners, ondernemers en organisaties uitgangspunt is.

Burgemeester Frits Naafs: “Wat er in Leersum, Valkenheide en Maarsbergen is gebeurd heeft grote impact. Ik heb het al vaak gezegd, maar blijf onder de indruk van de manier waarop iedereen heeft gereageerd en z’n steentje heeft bijgedragen in het opruimen van de ravage. De zelfredzaamheid en saamhorigheid is groot. Vanuit dat vertrouwen gaan we met elkaar de schade goed in beeld brengen en bouwen aan het herstel van het groene karakter. Daarbij zoeken we naar kansen om fondsen te werven, klimaatvoordelen te behalen en biodiversiteit terug te brengen. Samen gaat ons dat lukken. ”

Ondersteuning provincie

Het uitvoeren van het Plan van Aanpak vraagt de nodige capaciteit van de gemeentelijke organisatie. Het college is dan ook heel blij met de ondersteuning van de provincie Utrecht in de vorm van een projectleider. Joke Kleijweg, in het dagelijks leven projectleider bij de provincie, wordt aan ons uitgeleend om leiding te geven aan de afwikkeling van de schade en het opstarten van het herstelplan. Joke gaat deze week starten.

Inwoners of organisaties met vragen of ideeën kunnen die kwijt via: herstelleersum@heuvelrug.nl.

01 juli

De intense geur van geknakte takken en groene bladeren blijft je nog lang bij

De onverwachte valwind in Leersum heeft een enorm effect op inwoners, gebouwen, bomen en struiken. Als luciferhoutjes zijn duizenden bomen in de bosrijke omgeving van dit prachtige dorp op de Utrechtse Heuvelrug in een paar minuten geveld of geknakt. Inwoners zijn overdonderd en geraakt. Er is niet alleen praktische schade aan natuurlijk schoon en dierbare plekken en huizen; ook een verdrietig aangezicht blijft achter en maakt indruk. 

Inwoners in veiligheid brengen is je hoogste prioriteit

Wij vroegen het aan medewerkers die het groen in Leersum onderhouden en verzorgen in opdracht van de gemeente. Beheerder bomen, bossen en natuurterreinen Mark Schenkeveld: vertelt: ,,In het weekend dat de valwind Leersum raakte, is het regionale veiligheidsprotocol in werking getreden, waarna een crisisteam in korte tijd een aanpak opstelde. Er is snel en adequaat gehandeld. De hulpverlening en communicatie kwamen snel op gang. 
Het in veiligheid brengen van inwoners is dan je hoogste prioriteit in de enorme chaos die je aantreft. We zijn daar bomen en takken gaan weghalen of verschuiven waar acuut gevaar dreigde. Je hoort dan allemaal ronkende kettingzagen. Mensen helpen elkaar massaal. Er leek geen einde aan te komen. De dagen er na hebben wij externe specialisten ingeschakeld om de schade aan het groen op te nemen. Daarom kijken we met meer mensen en hanteren we de richtlijnen boom, zodat je de keuzes niet alleen maakt. Als gemeente kun en wil je dit namelijk niet alleen doen.”

Dit gaan we niet snel vergeten, maar we gaan vooruit kijken

European Tree Technicians en boomtaxateurs Jurjen en Wilbert hebben de schade opgenomen en deze is behoorlijk groot: ,,We beoordelen gelichte of ontwortelde bomen volgens de richtlijnen voor boomveiligheidsbeoordelingen. Ook onderzoeken we of stammen gespleten zijn en of hun kroon afgebroken is. Het is voor het oog niet altijd zichtbaar of een boom inwendige of ondergrondse schade heeft opgelopen. Bij twijfel onderzoeken we bomen nader met speciale apparatuur. Eventuele gevolgen van verborgen gebreken worden pas in de toekomst duidelijk.  Alsnog kunnen bomen omvallen en takken afbreken. Gespleten boomstammen kunnen bovendien een ingang worden voor bacteriën en schimmels die de stam en de omgeving van de boom kwetsbaar maken. 
Je doet zorgvuldig onderzoek en in bijvoorbeeld het noordelijke deel van de Lomboklaan doen we een aantal trekproeven voor we beslissen of een boom behouden kan worden. Wij realiseren ons dat het nu weghalen van vooral oude bomen emotie oproept bij inwoners omdat er al zoveel weg zijn. Je wilt er dus echt zeker van zijn of een boom alsnog gekapt moet worden of dat je een boom kunt behouden. Zelfs voor ons als expert is deze situatie indrukwekkend. Sinds 1990 hebben we niet zo’n situatie meegemaakt. Die indringende intense geur van zoveel geknakte takken en loofbladeren gaat je nog lang bij blijven. Dit gaan we niet snel vergeten, maar we gaan vooruitkijken. Vooral hoe we het groen en de biodiversiteit weer zoveel mogelijk kans kunnen geven om duurzaam te groeien. De natuur is flexibel en vindt haar weg uiteindelijk wel terug.” 

Na het opruimen wordt er een herstelplan groeninrichting gemaakt om van Leersum weer een prachtig groen dorp van te maken. Met oog voor biodiversiteit en het duurzaam herplanten van bomen en struiken. Hierbij worden experts, landgoedeigenaren en natuurbeheerders betrokken. Hierbij benutten wij de creativiteit en de betrokkenheid van inwoners. 

28 juni

Als gevolg van de valwind in Leersum en Maarsbergen zijn veel bomen omgewaaid en verloren gegaan. Ook zijn veel bomen onherstelbaar beschadigd. Deze bomen leveren een gevaar op en worden nu uit veiligheidsoverwegingen weggehaald. We weten dat het vragen oproept of dat nu wel zorgvuldig genoeg gaat. We leggen graag uit waarom dat nodig is en hoe we te werk gaan, juist omdat we de zorg en liefde voor het groen en de bomen in onze gemeente met u delen.

Na de storm zijn veel bomen omgewaaid. Bij deze bomen is meteen duidelijk dat ze niet meer te redden zijn. Daarnaast zijn er veel bomen beschadigd geraakt. Bij die bomen is er een groot risico voor de veiligheid, omdat ze alsnog omgaan of grote takken verliezen. In een crisissituatie als deze, is de eerste prioriteit van de gemeente en de hulpverleners om het gebied veilig te stellen voor mens en dier. Om daarbij toch ook zorgvuldig om te gaan met de natuur hebben we twee onafhankelijke bomenexperts in de arm genomen. Deze experts hebben alle gemeentelijke bomen in het gebied  langs gelopen om te beoordelen welke bomen gevaar opleveren, nu of op korte termijn. Of een boom gevaar oplevert, is aan de buitenkant niet altijd te zien. Hierdoor kan de indruk onstaan, dat er bomen worden gekapt waar op het oog niets mee aan de hand is. Een belangrijke reden voor het kappen van bijvoorbeeld de bomen aan de Lomboklaan is omdat de bomen ‘gelicht of opgetild’ zijn. Dat betekent dat ze door de storm zijn losgetrokken uit de bodem, maar nu nog zijn blijven staan. Maar de wortels van deze bomen zijn dusdanig beschadigd dat ze niet meer herstellen en bij een volgende storm alsnog om kunnen waaien. Datzelfde geldt voor sommige bomen die op andere manieren zodanig verminkt zijn dat ze instabiel zijn. Hierdoor is het onvoorspelbaar wanneer ze alsnog omgaan.

Uit de reacties die we via verschillende kanalen ontvangen lezen we dat sommige inwoners vermoeden dat kostenoverwegingen in het onderhoud ook een reden zijn voor het kappen van bomen. Daar is geen sprake van. Gevaar voor mens en dier is het criterium voor het kappen van bomen via een noodkap. We kunnen ons goed voorstellen dat het rigoureus overkomt en ook voor ons als gemeente is het moeilijk om deze beslissingen te moeten nemen, maar veiligheid staat nu voorop.

Als deze ronde voorbij is, gaan we kijken wat de uiteindelijke schade is en hoe we de overgebleven bomen een plek kunnen geven in het herstelplan voor het groen en de natuur in de dorpen. Dat doen we samen met u, met landgoedeigenaren en natuurbeheerders.