HOME  |  Gemeente  |  Gemeenteraadsverkiezingen 2018  |  Unieke pilot: Blinden en slechtzienden kunnen in vier gemeentes dit jaar zelfstandig stemmen

Unieke pilot: Blinden en slechtzienden kunnen in vier gemeentes dit jaar zelfstandig stemmen

In de gemeente Utrechtse Heuvelrug zijn 2 stembureaus ingericht voor blinden en slechtzienden. Dat zijn de stembureau's Park Boswijk en Sparrenheide. Van 13.00 tot 17.00 uur is er op deze stembureaus begeleiding van Bartiméus aanwezig.

Blinden en slechtzienden kunnen bij de verkiezingen van 21 maart in vier gemeentes zelfstandig stemmen. Dit kan met behulp van een zogenoemde mal en audio-ondersteuning.

Achtergrond

Het recht om te stemmen is een mensenrecht. Voor mensen met een beperking is dit recht nog eens benadrukt in artikel 29 van het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap. Daarin staat dat stemprocedures, -faciliteiten en voorzieningen toegankelijk moeten zijn voor mensen met een beperking. Bij de Tweede Kamerverkiezing van 2017 was het stemmen voor mensen met een visuele beperking echter nog niet goed toegankelijk. Dat kwam naar voren uit onderzoek dat is uitgevoerd door onderzoeksbureau NIVEL en het Trimbos-instituut, in opdracht van het College voor de Rechten van de Mens. Met deze proef proberen de betrokken gemeentes en organisaties een eerste stap te zetten om hier verbetering in aan te brengen.

Het idee om mensen die blind of slechtziend zijn zelfstandig te laten stemmen via gesproken ondersteuning is enkele jaren geleden ontstaan bij Solutions Radio, de ontwikkelaar van de Webbox.

Er is gezocht naar een passende ondersteuning om te kunnen stemmen en daarbij ook het stemgeheim in stand te houden. Dat is alleen mogelijk door zelf, zonder hulp van derden, het stembiljet te kunnen invullen.

Via enkele enthousiaste Webbox-gebruikers en contacten bij de gemeente Utrechtse Heuvelrug is dit project gaan rollen. De gemeente Den Haag heeft het initiatief genomen en is de voortrekker van dit project, waardoor de Soundbox verder werd ontwikkeld en getest.

Omdat het niet is toegestaan om volledig elektronisch te stemmen, zal de kiezer met een visuele beperking het papieren stembiljet nog steeds moeten invullen met het rode potlood. Maar met de gesproken instructies via de Soundbox en een tactiele mal is dit vanaf nu prima te doen.

Op 21 maart kunnen inwoners in de Gemeente Den Haag, Utrechtse Heuvelrug en Veldhoven voor het eerst zelfstandig hun stem uitbrengen!

Hoe werkt het?

Over het stembiljet wordt een speciaal ontwikkelde mal met gaatjes gelegd. De stemmer krijgt vervolgens via een koptelefoon die is aangesloten op de zogenoemde soundbox  te horen welke partijen er in welke volgorde op de lijst staan. Met hulp van de knoppen op de soundbox kan hij/zij aangeven van welke partij de kandidaten moeten worden voorgelezen. De stemmer voelt op de mal welke kolom hij moet hebben voor de juiste partij. Vervolgens telt de kiezer- weer met de vinger- het aantal gaatjes om de juiste kandidaat te kunnen aankruisen. Om het tellen te vereenvoudigen, is er na elke vijf kandidaten een duidelijk voelbaar streepje geplaatst. Met het potlood maakt de kiezer tenslotte het gewenste vakje rood.

Wie doen er mee?

Deze proef is een initiatief van, gemeente Utrechtse Heuvelrug,  gemeente Den Haag, de Haagse belangenorganisatie Voorall en de Oogvereniging. De gemeentes Zeist en Veldhoven gaan in navolging van de eerder genoemde gemeentes de proef ook uitvoeren. Er is nauw samengewerkt met Visio (een organisatie die mensen met een visuele beperking ondersteunt  bij het leven van een zo zelfstandig mogelijk bestaan) en Bartiméus (een expertise-organisatie die mensen met een visuele beperking ondersteunt om het leven te leven zoals zij dat willen). Tenslotte is geprobeerd om het een proef te laten zijn niet enkel voor mensen met een visuele beperking, maar nadrukkelijk een project in samenwerking. Daarom zijn verschillende mensen met een beperking betrokken geweest bij het ontwikkelen, adviseren en testen van de het gebruik van de mal.

Communicatie en risico’s

Kiezers worden uitgebreid geïnformeerd via de website en social media-kanalen van de gemeentes en via de kanalen van Visio, Voorall, Bartiméus  en de Oogvereniging.  In de instructie is het belangrijk ook te vermelden dat een goede voorbereiding noodzakelijk is voor een soepele verkiezingsdag. Een goede voorbereiding bestaat uit het luisteren/doorlezen van de instructie van de soundbox en uit het vast bepalen op wie je wilt stemmen (lijstnummer en kandidaatnummer).

Belangrijk is dat in de communicatie ook worden gewezen op de risico’s. Want voorzieningen die blinden en slechtzienden in staat stellen om zelfstandig hun stem uit te brengen, zijn niet 100% waterdicht .

Kans op fouten

De mal en de soundbox zijn uitvoerig en succesvol getest. Toch bestaat er geen 100 procent garantie dat de juiste stem wordt uitgebracht, omdat de stemmer zonder het stemgeheim op te geven niet kan controleren of daadwerkelijk op de juiste persoon is gestemd. De huidige mogelijkheden voor het stemmen voor blinden en slechtzienden zijn overigens ook niet waterdicht. Een kiezer kan immers ook bij hulp in het stemhokje of bij een volmachtstem niet controleren of de stem geldig is en/of de stem daadwerkelijk op de juiste kandidaat is uitgebracht.

Trainingen

Mensen met een visuele beperking kunnen, als ze dat willen, vooraf oefenen op 16 en 17 maart op de Ziezo-beurs in het Beatrixgebouw in Utrecht, bij de stand van de Oogvereniging: www.ziezo.org

Na de verkiezingen

Binnen twee weken na de verkiezingen komen de betrokken partijen samen om tot een gezamenlijke evaluatie gekomen. De evaluatie van de proef wordt ook meegenomen in de evaluatie van de gemeente Utrechtse Heuvelrug over de gemeenteraadsverkiezing en raadgevend referendum 2018.

Leuke weetjes

In de gemeente Utrechtse Heuvelrug zijn 2 stembureaus ingericht voor blinden en slechtzienden. Dat zijn de stembureau's Park Boswijk en Sparrenheide. Van 13.00 tot 17.00 uur is er op deze stembureaus begeleiding van Bartiméus aanwezig.

De Soundbox is een vereenvoudigde uitvoering van een hulpmiddel (de Webbox) dat door mensen met een visuele beperking wordt gebruikt. Het kleine apparaatje heeft daarom duidelijke knoppen en een gesproken kieslijst. De Webbox wordt (onder voorwaarden) door alle zorgverzekeraars vergoed en gebruikt voor o.a. het beluisteren van tv ondertiteling, NU.nl, gesproken boeken, gesproken tijdschriften en de dagelijkse krant.