Financiële opgave vraagt om keuzes vanaf 2028
Het college heeft de Kaderbrief 2027-2030 aangeboden aan de gemeenteraad. In deze kaderbrief staan de belangrijkste financiële en maatschappelijke ontwikkelingen voor de komende jaren. Omdat 2026 een verkiezingsjaar is en een nieuwe gemeenteraad recent een raadsprogramma heeft opgesteld, is gekozen voor een beleidsarme kaderbrief. Nieuwe beleidskeuzes worden afgewogen bij de begroting. Vanaf 2028 ontvangen gemeenten minder financiële middelen van het Rijk. Hierdoor en door de stijgende kosten als gevolg van indexering, ontstaat vanaf 2028 een structureel tekort. Op basis van de huidige inzichten loopt dit tekort op tot € 5,9 miljoen in 2030. Dit is exclusief effecten vanuit de meicirculaire en ontwikkelingen vanuit het lopende jaar.
In de kaderbrief zijn alleen onvermijdelijke ontwikkelingen verwerkt, zoals prijsstijgingen, ontwikkelingen in het sociaal domein, bijdragen aan samenwerking met andere overheden en eerder genomen besluiten. Daarmee wordt voorkomen dat vooruitgelopen wordt op politieke keuzes die thuishoren bij de begroting 2027 en het nieuwe raadsprogramma.
Op weg naar een structureel sluitende begroting
Voor 2027 kan het tekort nog worden opgevangen door de algemene reserve. Hierdoor ontstaat tijd om goede, blijvende oplossingen voor te bereiden vanaf 2028. Het college stelt voor door te gaan met het eerder afgesproken proces van ombuigingen om de financiën op orde te houden. Daarbij worden verschillende mogelijkheden onderzocht om ervoor te zorgen dat inkomsten en uitgaven ook op de lange termijn in balans zijn.
De gemeente kijkt daarbij onder andere naar scherper en realistischer begroten door de uitgaven van de afgelopen drie jaren te analyseren, mogelijke aanpassingen van inkomsten en besparingen op de gemeentelijke begroting. Deze mogelijkheden worden de komende periode verder uitgewerkt, zodat de nieuwe gemeenteraad bij de begroting 2027 richting kan geven aan de noodzakelijke keuzes.
Wethouder Jacco Bartelds: “Deze kaderbrief laat zien dat Utrechtse Heuvelrug financieel nog steeds gezond is, maar ook dat we ons moeten voorbereiden op moeilijke keuzes. Het raadsprogramma wordt verwerkt in de begroting 2027, daarom zijn nu geen nieuwe beleidswensen opgenomen. Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn: zonder aanvullende maatregelen lopen de tekorten de komende jaren verder op. Daarom bereiden we nu zorgvuldig de mogelijke oplossingen voor.”
Ontwikkelingen en onzekerheden
Naast de financiële opgave benoemt de kaderbrief diverse ontwikkelingen die de komende jaren invloed hebben op de gemeente. Het gaat onder andere om de stijgende kosten van jeugdzorg, ontwikkelingen binnen de Wmo, netcongestie (overbelasting van het elektriciteitsnet), de uitvoering van rijksbeleid en de financiële gevolgen van samenwerking met andere gemeenten en overheden. Daarnaast blijven onzekerheden bestaan over hoe het gemeentefonds zich de komende jaren zal ontwikkelen, welke gevolgen toekomstige besluiten van het Rijk hebben voor gemeenten en hoe de kosten van de gemeente zich ontwikkelen als gevolg van de spanningen in de wereld.
Op 25 juni wordt de kaderbrief in de beeldvormende vergadering van de raad besproken, op 6 juli is de oordeelsvorming gepland en op 9 juli de besluitvorming.