Monument verbouwen, herstellen of onderhouden

Voor wijzigingen, restauratie of groot onderhoud aan een monument is een vergunning nodig, ook wel een ‘omgevingsvergunning voor de activiteit: monumenten’. Dit is vastgelegd in de Erfgoedwet en de gemeentelijke Monumentenverordening

Hierin staat onder andere dat een vergunning nodig is voor het afbreken, verstoren of in enig opzicht wijzigen van een monument. Ook voor archeologische monumenten. Bij zowel rijksmonumenten als gemeentelijke monumenten valt het gehele pand onder de verordening. Dus ook het interieur. Aanpassen en verduurzamen van een monument is áltijd maatwerk en hangt af van de specifieke situatie en de monumentale waarden van een pand.

Wanneer is een vergunning niet nodig?

Voor kleinschalig, regulier onderhoud heeft u geen vergunning nodig.  Hierbij verandert er niets aan materiaalgebruik, de kleur, vormgeving of detaillering.

Bijvoorbeeld:

  • ramen schilderen in dezelfde kleur
  • een paar oud Hollandse pannen vervangen door nieuwe exemplaren van dit type
  • een rieten dak opstoppen
  • kleine rotte delen van een houten kozijn vervangen door nieuwe delen van hetzelfde type hout, met dezelfde vormgeving en profilering

Neem altijd contact met ons op om te vragen of voor bepaalde werkzaamheden een vergunning nodig is. De adviseur monumenten kan u praktische tips voor onderhoud en restauratie en deskundig advies geven.

Voor het verduurzamen van uw monument heeft u meestal een vergunning nodig. Bekijk hieronder wanneer dat het geval is.
 

Vergunningsplicht verduurzamen rijksmonument/gemeentelijk monument

Soort isolatieVergunning nodig?Voorwaarden vergunningsvrij/aanvullende opmerking
Dak  
Dakisolatie binnenkantJaVoor het isoleren van een dak aan de binnenkant is een vergunning nodig
Dakisolatie buitenkantJaVoor het isoleren van een dak aan de buitenkant is een vergunning nodig
ZoldervloerisolatieNee (onder voorwaarden)Als het isolatiemateriaal los ligt op de vloer dan is geen vergunning nodig. Stem dit eerst af met postbusadviescultuurhistorie@heuvelrug.nl 
Vloer  
Begane grond vloerisolatieJaVoor het isoleren van de begane grondvloer is een vergunning nodig. Soms is de vloer niet monumentaal (bijvoorbeeld doordat deze al eens vervangen is), dan is het mogelijk om de vloer vergunningsvrij te isoleren. Stem dit eerst af met postbusadviescultuurhistorie@heuvelrug.nl 
BodemisolatieNeeVoor het aanbrengen van een bodemafdekking, zoals bijvoorbeeld met schelpen of folie is geen vergunning nodig
Gevel  
SpouwmuurisolatieJaVoor spouwmuurisolatie is een vergunning nodig
Gevelisolatie binnenkantJaVoor het isoleren van een gevel aan de binnenkant is een vergunning nodig
Gevelisolatie buitenkantJaVoor het isoleren van de gevel aan de buitenkant is een vergunning nodig. Let op: het is bij monumenten meestal niet mogelijk om de gevel aan de buitenzijde te isoleren, omdat daarmee monumentale waarden verloren gaan
Glas  
Plaatsen isolatieglasJaVoor standaard isolatieglas is een vergunning nodig
Plaatsen vacuümglasJaVoor het plaatsen van vacuümglas is een vergunning nodig
Plaatsen monumentenglas (gelaagd of dun dubbel glas)JaVoor het plaatsen van monumentenglas is een vergunning nodig
Plaatsen voorzetramen (aan buitenkant)JaVoor voorzetramen aan de buitenkant is een vergunning nodig
Plaatsen achterzetramen (aan binnenkant)Nee (onder voorwaarden)Voor achterzetramen aan de binnenkant is geen vergunning nodig, als ze zo gemaakt worden dat ze zonder schade weer verwijderd kunnen worden en niet zichtbaar zijn vanaf de buitenkant
Vervangen getrokken of ander historisch glasJaVoor het verwijderen van historisch glas is een vergunning nodig
Aanpassen glas in loodJaVoor het isoleren van glas in lood is een vergunning nodig

Vergunningsplicht verduurzamen beschermd dorpsgezicht

Soort isolatieVergunning nodig?Voorwaarden vergunningsvrij/aanvullende opmerking
Dak  
Dakisolatie binnenkantNee (onder voorwaarden)Voor wijzigingen aan de binnenkant in beschermd stads- of dorpsgezicht is normaal gesproken geen vergunning nodig als het dak hiermee niet verhoogd wordt
Dakisolatie buitenkantJa1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en in aanvulling daarop de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor het dak zeggen dat onder meer het uiterlijk niet verandert (bijv. dat het dak niet hoger komt te liggen en de nokhoogte niet verandert)
2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig. Ook hiervoor geldt - net als bij spouwmuurisolatie - dat een omgevingsvergunning voor de flora- en fauna-activiteit wel nodig kan zijn
ZoldervloerisolatieNeeVoor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Vloer  
Begane grond vloerisolatieNeeVoor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
BodemisolatieNeeVoor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Gevel  
SpouwmuurisolatieNee (onder voorwaarden)Bij spouwmuurisolatie kan een omgevingsvergunning nodig zijn voor de flora- en fauna-activiteit. Daarnaast zijn er voorwaarden voor natuurvriendelijk isoleren
Gevelisolatie binnenkantNeeVoor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Gevelisolatie buitenkantJaVoor wijzigingen aan de buitenkant bij beschermd dorpsgezicht is een vergunning nodig
Glas  
Plaatsen isolatieglasNee (onder voorwaarden)1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst
2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen vacuümglasNee (onder voorwaarden)1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst
2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen monumentenglas (gelaagd of dun dubbel glas)Nee (onder voorwaarden)1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst
2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen voorzetramen (aan buitenkant)JaAls de voorzetramen aan de buitenkant worden aangevraagd, dan is wel een vergunning nodig
Plaatsen achterzetramen (aan binnenkant)NeeAls de voorzetramen aan de binnenkant worden geplaatst, dan is geen vergunning nodig. De voorzetramen mogen niet zichtbaar zijn vanaf de buitenkant
Vervangen getrokken of ander historisch glasJaVoor het vervangen van getrokken of ander historisch glas is een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Aanpassen glas in loodJaVoor het plaatsen van glas in lood is vaak een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig

Procedure omgevingsvergunning

Bij de vergunningaanvraag bekijken we of u rekening houdt met de monumentale waarde. En of u passende oplossingen kiest. Bijvoorbeeld of historische onderdelen behouden blijven of er originele materialen worden gebruikt. Meer informatie hierover staat in de brochure Historische Heuvelrug.

Stappen

  • U vraagt een reguliere omgevingsvergunning aan
  • Bij de reguliere procedure van acht weken vragen wij de Welstands- en Monumentencommissie Mooisticht om advies over de aanvraag
  • Wij kunnen de procedure met maximaal  zes weken verlengen
  • Na verlening van de vergunning kunnen belanghebbenden binnen zes weken bezwaar maken tegen ons besluit

Uitgebreide procedure

Voor ingrijpende aanpassingen aan rijksmonumentale panden en landgoederen geldt meestal de uitgebreide voorbereidingsprocedure van zes maanden (26 weken). Het gaat dan om:

  • ingrijpende sloop, of gedeeltelijke sloop
  • ingrijpende wijziging van het rijksmonument of een belangrijk deel daarvan. De gevolgen zijn vergelijkbaar met ingrijpende sloop of gedeeltelijke sloop
  • reconstructie van een rijksmonument of een belangrijk deel daarvan
  • wijziging van het gebruik (herbestemming) van het monument of een belangrijk deel daarvan, waarbij sprake is van wijziging van het monument

Wij vragen behalve aan de gemeentelijke monumentencommissie, ook advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ligt het monument buiten de bebouwde kom, dan vragen wij ook advies aan de provincie.

De procedure kan maximaal zes weken worden verlengd bij zeer ingewikkelde of omstreden onderwerpen.

Beschermde dorpsgezichten

Het rijk heeft de historische kern van Amerongen en het dorp Rijsenburg aangewezen als rijksbeschermd dorpsgezicht. De opzet en de bebouwing van Tuindorp Maarn zijn beschermd op basis van de gemeentelijke monumentenverordening. Met als doel het behouden van het  bijzondere, historische karakter en de opzet van deze kernen.

Bouwen en verbouwen in een beschermd dorpsgezicht

Voor bouwwerkzaamheden is een vergunning nodig. Dat geldt voor elk bouwwerk in een beschermd gezicht. Uitzondering hierop zijn werkzaamheden aan de achtergevel van een ‘niet als monument beschermd hoofdgebouw’, zolang de achtergevel niet naar openbaar toegankelijk gebied gekeerd is.

Controleer of u een vergunning nodig heeft

Via het Omgevingsloket Online kunt u controleren of u een vergunning moet aanvragen. Als dat nodig is, kunt u dat op dezelfde website direct regelen.  

Vragen?

Voor vragen over verbouwingen in of bij een monument of beschermd dorpsgezicht neemt u contact op met de adviseur monumenten en cultuurhistorie via 0343 56 56 00.