Zuinig zijn met drinkwater: wat en waarom?

Waar komt ons drinkwater vandaan?

In onze regio zorgt Vitens voor drinkwater. Vitens pompt water op uit de grond, soms wel honderden meters diep. Dit grondwater is als regenwater of oppervlaktewater in de bodem gezakt. Dat duurt enkele maanden tot duizenden jaren of nog langer. De bodem werkt daarbij als natuurlijk filter. Grondwater is van zichzelf daardoor al erg schoon. Vitens zorgt voor een extra zuivering zodat het helemaal veilig uit de kraan komt.

Waarom is er een tekort aan drinkwater?

Er is geen acuut tekort aan drinkwater. Grondwater ontstaat in een traag proces. Het grondwaterpeil is daardoor minder gevoelig voor tijdelijke perioden van droogte. Zolang het grondwaterpeil op andere momenten in het jaar wordt aangevuld, is er niets aan de hand.

Een drinkwatertekort is in de toekomst wel een reëel risico:

• Het is vaker jaren achter elkaar droog. Dit komt door klimaatverandering
• We gebruiken steeds meer drinkwater. Er komen meer mensen en bedrijven bij
• Het regenwater valt door klimaatverandering vaker in kortere tijd. Buien zijn heviger. Het water heeft daardoor minder tijd om in de bodem te zakken, zeker als de grond erg droog is. Het water wordt dan als oppervlaktewater afgevoerd richting zee

Waaraan hebben we dan nu wel een tekort?

Er is wel een zoetwatertekort. Er valt nauwelijks regen. Er wordt ook veel minder water aangevoerd via de grote rivieren. De gevolgen zien we buiten. Het gras is op veel plekken bruin gekleurd. Het water staat in veel beken en poelen laag. De natuur heeft last van de droogte. Zeker op de (hoge) Utrechtse Heuvelrug. Bomen zijn hier voor water afhankelijk van vocht in de bovenste bodemlagen. Bomen hebben het moeilijk. Wie nu de bossen in gaat, ziet boombladeren verkleuren alsof het herfst is.

Ook de landbouw heeft last van de droogte. In sommige regio’s mag er geen oppervlaktewater (bijvoorbeeld uit beken en sloten) meer worden gebruikt om te sproeien. Dit verbod geldt al sinds eind mei voor delen van onze gemeente.

Waarom is het toch belangrijk om minder drinkwater te gebruiken?

Op hete dagen en in droge tijden is de watervraag hoger. Mensen staan vaker onder de douche, sproeien de tuin en vullen een zwembadje. Drinkwaterbedrijven kunnen vooral op piekmomenten de hogere watervraag niet aan. Zomaar extra water oppompen kan niet en mag niet. Ook andere functies, zoals de natuur, zijn afhankelijk van het grondwater.

Wat doen overheden om de problemen rond droogte op te lossen?

Ons hele watersysteem is al decennialang ingericht op het snel afvoeren van water. Zo kunnen boeren in het voorjaar alweer vroeg het land op. Dit systeem is op termijn niet houdbaar. Door klimaatverandering valt regen vaker in korte tijd. Het is ook langer droog. Water dat in de winter valt, moet veel langer worden vastgehouden. 

Natuurorganisaties, waterschappen en andere overheden werken aan oplossingen, bijvoorbeeld door watergangen weer te laten meanderen (langzaam kronkelen), rivieren en beken meer ruimte te geven of zelfs speciale waterbergingen in te richten (waar water langer kan worden opgevangen).

Als gemeente hebben we hierin ook een rol. Regenwater dat op straten, stoepen en andere versteende oppervlakten valt, loopt weg via het riool. Het meeste daarvan belandt uiteindelijk in zee. Door stenen weg te halen of halfverharding te gebruiken (stenen en klinkers die deels open zijn) kan regenwater beter in de grond zakken naar het grondwater. Zo gaan wij aan de slag bij zwembad De Zwoer en de Groenhoek in Driebergen.

Wat kunt u doen?

• Gebruik niet meer water dan u nodig hebt. Wees in de droge zomermaanden vooral zuinig tijdens piekuren tussen 06.00 en 09.00 uur en 18.00 en 22.00 uur
• Koop een regenton. Gratis water om uw planten in droge tijden een beetje te helpen
• Koppel uw regenpijp af. Regenwater loopt via de regenpijp namelijk naar het riool en niet naar het grondwater. Dat is zonde. Door de regenpijp af te koppelen, loopt het water weg in uw tuin

Slim sproeien

Staan de planten in de tuin door de droogte op omvallen? Sproei niet midden op een hete dag. Het water verdampt meteen. De planten hebben er dan weinig aan. Bovendien werken de druppels als een vergrootglas waardoor het blad kan verbranden. Geef liever water vroeg in de ochtend of vroeg in de avond. Het water heeft dan tijd om naar de wortels te zakken.

Geef uw planten liever eens in de paar dagen veel water dan elke dag een beetje. Planten die minder vaak water krijgen wortelen dieper. Daar worden ze sterker van.