Bomen en beleid

Bomen zijn kenmerkend voor onze groene gemeente. Bomen verfraaien de straten en lanen en ons buitengebied. Ze zijn een voedselbron en verblijfplaats voor veel dieren. Ze zorgen voor verkoeling in de zomer. Ze absorberen CO₂, geuren en vervuilende gassen. En markeren de seizoenen.

Het aantal bomen in de tuinen van inwoners, op landgoederen, in stukken bos en natuurgebieden schatten we richting de 2 miljoen. De gemeente beheert ongeveer 37.000 straat- en laanbomen. Dit beheer bestaat uit goede bomenzorg, dus op tijd snoeien en regelmatig controleren op ziektes en onveilige situaties.

Groenvisie, Hoofdgroenstructuur en Bomenbeleid

In 2025 stelden wij het eerste groenbeleid 'Groen, doen!' vast. Bestaande uit de Groenvisie en Hoofdgroenstructuur en het Bomenbeleid. Hierdoor veranderde ook de Bomenverordening 2022.

Onze visie is: parkdorpen in een natuurlijk landschap. Groen is van waarde. Daarom is onze ambitie: meer en beter groen. Voor het versterken van de biodiversiteit, onze identiteit, het klimaat en de gezondheid.

Netwerk voor een groene verbinding van de dorpen

De hoofdgroenstructuur zorgt als netwerk voor een groene verbinding door de dorpen heen. Zo is groen en natuur binnen en buiten de dorpen verbonden. Dat is fijn voor dieren en mens.

Op sommige plekken is deze groene structuur nog niet zo groen als we willen. De komende jaren versterken we de hoofdgroenstructuur.

Infographic Bomen zijn van waarde — Bomen en groen zijn van waarde (Basis van de afbeelding gemaakt door IMOSS)

De Hoofdgroenstructuur uitgelegd

Uitleg, tabel en kaart.

Hoofdgroenstructuur

Wat bedoelen wij met 'Hoofdgroenstructuur'? Een netwerk van groen en water dat door de hele gemeente loopt. Goede verbindingen zijn belangrijk. Ze zorgen voor overzicht en maken het mogelijk dat planten en dieren zich kunnen verplaatsen. Een netwerk van onder andere bossen, groepen struiken, singels, sloten, bomenlanen, plantsoenen, bermen en oevers. Ook in de dorpen is deze structuur belangrijk. Daar willen wij verbindingen behouden en verbeteren. Bijvoorbeeld door ze sterker en breder te maken

Er zijn vier typen structuur in onze dorpen:

ecologische lijnen
groene lijnen
groene vlakken, die de lijnen verstevigen en fungeren als stapsteen voor planten en dieren
cultuurhistorische lijnen

Samen is dit de Hoofdgroenstructuur. Soms is extra aandacht nodig voor natuur of cultuurhistorie. Dat ziet u terug in de keuzes die wij maken in het beleid voor de verschillende structuren.

Op de kaart staat de Hoofdgroenstructuur eenvoudig weergegeven met lijnen. Soms lijkt het daardoor alsof deze ook over privégrond loopt. De regels zijn echter alleen voor de openbare ruimte. Inwoners met een tuin die (deels) binnen een ecologische structuur valt hoeven niet alleen inheemse en gebiedseigen soorten te planten. Wij stimuleren dit wel. Aan de andere kant kan een stuk openbaar terrein net buiten een ingetekende lijn vallen. Dit hoort dan vaak toch nog bij de Hoofdgroenstructuur.

Naar de hoofdgroenstructuur op de kaart

Tabel

Beleidskeuzetabel met verwijzingen naar locatie in Groenvisie en Hoofdstructuur
Onderwerp	Ecologische lijnen (hoofdgroenstructuur) *3	Groene lijnen (hoofdgroenstructuur) *3	Groene vlakken (hoofdgroenstructuur) *3	Cultuurhistorische lijnen (hoofdgroenstructuur) *3	Overig groen binnen bebouwde kom*3	Gemeentelijk (beheerd) groen in buitengebied *3	Waar tevinden in beleid
Soortkeuze	Biodiversiteitsprincipe leidend	Bij voorkeur het biodiversiteitsprincipe	Bij voorkeur het biodiversiteitsprincipe	Geen voorkeurprincipe	Klimaatrobuust principe leidend	Biodiversiteitsprincipe leidend*2	Groenvisie en Hoofdgroenstructuur Paragraaf 1.5.2, pagina 11
Bij eventueel onderhoud groen door inwoners	Houd rekeningmet type hoofdgroenstructuur	Houd rekeningmet type hoofdgroenstructuur	Houd rekeningmet type hoofdgroenstructuur	Houd rekeningmet type hoofdgroenstructuur	Geen voorwaarden vanuit hoofdgroenstructuur	Geen voorwaarden vanuit hoofdgroenstructuur	Groenvisie en Hoofdgroenstructuur Hoofdstuk 2 pagina 12/13
*Uitgeefbaarheid grond 1**	Niet uitgeefbaar	Niet uitgeefbaar	Niet uitgeefbaar	Niet uitgeefbaar	Zeer terughoudend met uitgeven	Zeer terughoudend met uitgeven	Groenvisie en Hoofdgroenstructuur Hoofdstuk 2 (p.12/13)
Behoudsprioriteit	Zeer hoog	Zeer hoog	Zeer hoog	Zeer hoog	hoog	hoog	Bomenbeleid Paragraaf 5.3.1 pagina 15/16
Herplant: minimale doorwortelbare ruimte.	Maten uit tabel 5	Maten uit tabel 5	Maten uit tabel 5	Maten uit tabel 5	Geen vanuit beleid voorgeschreven minimale maat.	Geen vanuit beleid voorgeschreven minimale maat.	Bomenbeleid Paragraaf 5.4 pagina 16-18
Gebiedsomschrijvingen, doelstellingen en inspiratiemaatregelen							Groenvisie en Hoofdgroenstructuur Hoofdstuk 3 pagina.15-21 en Bijlage 6 op pagina 30

*1: kan afwijken bij groot maatschappelijk belang. Voorwaarde is dat de robuustheid van de structuren niet onevenredig wordt aangetast. Bijvoorbeeld bij natuurinclusieve ontwikkelingen
*2: met uitzondering van begraafplaatsen. Daar geldt geen voorkeurprincipe
*3: te interpreteren als het openbare gebied van particuliere erfgrens tot particuliere erfgrens

Tabel 5 vereisten herplant Hoofdgroenstructuur
Herplant boomgrootte	Minimale herplantmaat 16-18 centimeter	Minimale doorwortelbare ruimte
1^e grootte: soort > 15 meter hoog	16-18 centimeter	25 m³ en streven naar 40 m³
2^e grootte: soort 8 tot 15 meter hoog	16-18 centimeter	20 m³
3^e grootte: < 8 meter hoog	16-18 centimeter	10m³

Boomkroonbedekking vergroten

Bomen spelen een belangrijke rol binnen het groen. In de periode tot 2040 willen we de boomkroonbedekking (bladbedekking door bomen) binnen en rondom de dorpen vergroten ten opzichte van 2023. Hoe groter bomen worden, hoe meer waarde ze hebben. Denk aan: meer koelte, meer biodiversiteit.

We zetten daarom in op het behoud van bestaande bomen en minder op de aanplant van nieuwe bomen. Daarbij wordt wel naar de toekomst gekeken. Bomen groeien, maar gaan op een gegeven moment ook dood. Daar moeten we op inspelen. Ook in de toekomst moeten er voldoende bomen zijn en dus blijft aanplant van nieuwe bomen nodig.