Monumenten

In onze gemeente zijn maar liefst 517 rijksmonumenten en ongeveer 540 gemeentelijke monumenten. Monumenten verdienen bijzondere aandacht. Dat vraagt om kennis en creativiteit. Deskundig advies inwinnen is daarom heel belangrijk.

Monumentale bescherming

Bij monumentale bescherming is er een vergunning nodig voor wijzigingen aan het monument, ook voor restauratie of (groot) onderhoud. Gewoon onderhoud waarbij materiaalsoort, kleur, vormgeving en detaillering ongewijzigd blijven is vergunningvrij. Wij adviseren wel om altijd even contact op te nemen met onze Adviseur monumenten, voor deskundig advies over het onderhoud aan uw monument. Zo hoort u meteen of bepaalde werkzaamheden vergunningplichtig zijn en of er subsidiemogelijkheden zijn.

Zonnepanelen op monumenten

In juli 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met nieuw beleid voor zonnepanelen op monumenten en beschermde dorpsgezichten binnen onze gemeente. Onder bepaalde voorwaarden is het plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijke monumenten en gemeentelijk beschermde dorpsgezichten vergunningsvrij. Voor rijksmonumenten en de rijksbeschermde dorpsgezichten (Amerongen en Rijsenburg) is de gemeente nog steeds gebonden aan wet- en regelgeving van het Rijk. Wilt u weten of u wel of niet vergunningsvrij zonnepanelen kunt plaatsen, welke voorwaarden hiervoor gelden en hoe u een aanvraag indient? Ga dan naar de pagina over de regels voor zonnepanelen op monumenten en beschermde dorpsgezichten.

Isolatiesubsidie woningeigenaren

Bent u van plan uw monumentale woning te verduurzamen? De landelijke investeringssubsidie Duurzame energie (ISDE) is uitgebreid met aangepaste voorwaarden voor monumenten. De gemeente heeft ook een isolatiesubsidie voor woningen met speciale voorwaarden voor monumenten (let op: niet elke woning voldoet aan de voorwaarden). Bekijk hieronder wanneer u een vergunning nodig heeft voor het verduurzamen van uw monument.

Vergunningsplicht verduurzamen rijksmonument/gemeentelijk monument

Soort isolatie	Vergunning nodig?	Voorwaarden vergunningsvrij/aanvullende opmerking
Dak
Dakisolatie binnenkant	Ja	Voor het isoleren van een dak aan de binnenkant is een vergunning nodig
Dakisolatie buitenkant	Ja	Voor het isoleren van een dak aan de buitenkant is een vergunning nodig
Zoldervloerisolatie	Nee (onder voorwaarden)	Als het isolatiemateriaal los ligt op de vloer dan is geen vergunning nodig. Stem dit eerst af met postbusadviescultuurhistorie@heuvelrug.nl
Vloer
Begane grond vloerisolatie	Ja	Voor het isoleren van de begane grondvloer is een vergunning nodig. Soms is de vloer niet monumentaal (bijvoorbeeld doordat deze al eens vervangen is), dan is het mogelijk om de vloer vergunningsvrij te isoleren. Stem dit eerst af met postbusadviescultuurhistorie@heuvelrug.nl
Bodemisolatie	Nee	Voor het aanbrengen van een bodemafdekking, zoals bijvoorbeeld met schelpen of folie is geen vergunning nodig
Gevel
Spouwmuurisolatie	Ja	Voor spouwmuurisolatie is een vergunning nodig
Gevelisolatie binnenkant	Ja	Voor het isoleren van een gevel aan de binnenkant is een vergunning nodig
Gevelisolatie buitenkant	Ja	Voor het isoleren van de gevel aan de buitenkant is een vergunning nodig. Let op: het is bij monumenten meestal niet mogelijk om de gevel aan de buitenzijde te isoleren, omdat daarmee monumentale waarden verloren gaan
Glas
Plaatsen isolatieglas	Ja	Voor standaard isolatieglas is een vergunning nodig
Plaatsen vacuümglas	Ja	Voor het plaatsen van vacuümglas is een vergunning nodig
Plaatsen monumentenglas (gelaagd of dun dubbel glas)	Ja	Voor het plaatsen van monumentenglas is een vergunning nodig
Plaatsen voorzetramen (aan buitenkant)	Ja	Voor voorzetramen aan de buitenkant is een vergunning nodig
Plaatsen achterzetramen (aan binnenkant)	Nee (onder voorwaarden)	Voor achterzetramen aan de binnenkant is geen vergunning nodig, als ze zo gemaakt worden dat ze zonder schade weer verwijderd kunnen worden en niet zichtbaar zijn vanaf de buitenkant
Vervangen getrokken of ander historisch glas	Ja	Voor het verwijderen van historisch glas is een vergunning nodig
Aanpassen glas in lood	Ja	Voor het isoleren van glas in lood is een vergunning nodig

Vergunningsplicht verduurzamen beschermd dorpsgezicht

Soort isolatie	Vergunning nodig?	Voorwaarden vergunningsvrij/aanvullende opmerking
Dak
Dakisolatie binnenkant	Nee (onder voorwaarden)	Voor wijzigingen aan de binnenkant in beschermd stads- of dorpsgezicht is normaal gesproken geen vergunning nodig als het dak hiermee niet verhoogd wordt
Dakisolatie buitenkant	Ja	1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en in aanvulling daarop de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor het dak zeggen dat onder meer het uiterlijk niet verandert (bijv. dat het dak niet hoger komt te liggen en de nokhoogte niet verandert) 2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig. Ook hiervoor geldt - net als bij spouwmuurisolatie - dat een omgevingsvergunning voor de flora- en fauna-activiteit wel nodig kan zijn
Zoldervloerisolatie	Nee	Voor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Vloer
Begane grond vloerisolatie	Nee	Voor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Bodemisolatie	Nee	Voor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Gevel
Spouwmuurisolatie	Nee (onder voorwaarden)	Bij spouwmuurisolatie kan een omgevingsvergunning nodig zijn voor de flora- en fauna-activiteit. Daarnaast zijn er voorwaarden voor natuurvriendelijk isoleren
Gevelisolatie binnenkant	Nee	Voor wijzigingen aan de binnenkant bij beschermd stads- of dorpsgezicht is geen vergunning nodig
Gevelisolatie buitenkant	Ja	Voor wijzigingen aan de buitenkant bij beschermd dorpsgezicht is een vergunning nodig
Glas
Plaatsen isolatieglas	Nee (onder voorwaarden)	1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst 2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen vacuümglas	Nee (onder voorwaarden)	1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst 2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen monumentenglas (gelaagd of dun dubbel glas)	Nee (onder voorwaarden)	1. Geen vergunning nodig: als gewoon onderhoud wordt verricht en daarbij detaillering, profilering en vormgeving niet veranderen en de kleur en het materiaalsoort niet veranderen. Dat wil voor glas zeggen dat het kozijn niet wordt veranderd en dat er bijvoorbeeld ook geen glaslatten of tussenschot wordt geplaatst 2. Wel vergunning nodig: als niet aan de bovenstaande punten wordt voldaan, dan is wel een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Plaatsen voorzetramen (aan buitenkant)	Ja	Als de voorzetramen aan de buitenkant worden aangevraagd, dan is wel een vergunning nodig
Plaatsen achterzetramen (aan binnenkant)	Nee	Als de voorzetramen aan de binnenkant worden geplaatst, dan is geen vergunning nodig. De voorzetramen mogen niet zichtbaar zijn vanaf de buitenkant
Vervangen getrokken of ander historisch glas	Ja	Voor het vervangen van getrokken of ander historisch glas is een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig
Aanpassen glas in lood	Ja	Voor het plaatsen van glas in lood is vaak een (ruimtelijke) omgevingsvergunning nodig

Aanwijzing als monument

Het aantal gemeentelijke monumenten groeit. Er worden nog steeds waardevolle gebouwen en andere objecten zoals historische parken aangewezen als gemeentelijk monument. De voorwaarden voor het aanwijzen van nieuwe monumenten staan in de Monumentenverordening gemeente Utrechtse Heuvelrug 2010.

Monumentenschildje

Om de gemeentelijke monumenten meer te laten zien, is een speciaal schildje ontworpen voor op de gevel van gemeentelijke monumenten. Bent u eigenaar van een gemeentelijk monument? Dan kunt u een gemeentelijk monumentenschildje bij ons aanvragen.

Vragen

Voor vragen over onderhoud, restauraties en verbouwingen aan monumenten of de benodigde vergunning belt u (0343) 56 56 00. Of download de brochure 'Historische Heuvelrug' onderaan deze pagina.